วัดโมลีโลกยาราม ราชวรวิหาร

กาพย์มหาวิชชุมาลี

        กาพย์มหาวิชชุมาลี มีลักษณะเหมือนสายฟ้าใหญ่ ในคัมภีร์กาพย์สารวิลาสินี มีบทบัญญัติว่า

ยสฺสา ปน จตุตฺถนฺเต   ทฺวิกฺขรา ปกฺขิตา ยทิ

ยสฺสญฺจ วุตฺตลกฺขณํ   มหาวิชฺชุมาลี มตา

        แปลว่า “ก็ในท้ายบาทที่ ๔ แห่งกาพย์วิชชุมาลีใด เพิ่มเข้าอีก ๒ อักษร หากกาพย์ใดมีลักษณะดังกล่าว กาพย์นั้นชื่อว่า “มหาวิชชุมาลี”

        ถือเอาความตามคาถาดังกล่าว ได้ความว่า กาพย์มหาวิชชุมาลี บทหนึ่งมี ๔ บาท ๆ ละ ๒ วรรค ตรงกับกาพย์วิชชุมาลีทุกประการ แต่บาทที่ ๔ เพิ่มคำต่อท้าย ๒ คำ รวมเป็น ๓๐ คำ เฉพาะคำสุดท้ายของบาทที่ ๔ ส่งสัมผัสไปยังคำที่พร้อมจะรับในบทที่จะแต่งต่อไป มีแผนผังและตัวอย่างดังนี้