วัดโมลีโลกยาราม ราชวรวิหาร

กาพย์นันททายี

        กาพย์นันททายี เป็นกาพย์ที่มีลักษณะให้ความเพลิดเพลิน ในคัมภีร์กาพย์สารวิลาสินี มีบทบัญญัติว่า

            สตฺตเม เอกาทสเม        อฏฺฐารสเม ตโย สมา

            จุทฺทเส ปญฺจวีสาสุ        เทฺว สรา สมกา สิยุํ

            ยสฺมึ ลกฺขณมิทญฺเจ          นนฺททายีติ สา มตา

        แปลว่า สระทั้ง ๓ ตัว คือ ตัวที่ ๗ ที่ ๑๑ และที่ ๑๘ เสมอกัน และสระทั้ง ๒ คือ ตัวที่ ๑๔ และที่ ๒๕ เสมอกัน หากกาพย์ใดมีลักษณะเช่นนี้ กาพย์นั้นชื่อว่า นันททายี”

        จึงถือเอาความได้ว่า กาพย์นันททายี บทหนึ่งมี ๔ บาท ๆ ละ ๒ วรรค รวม ๒๘ คำ คำที่ ๗ ส่งสัมผัสไปยังคำที่ ๑๑ และที่ ๑๘ ส่วนคำที่ ๑๔ ส่งสัมผัสไปยังคำที่ ๒๕ เฉพาะคำสุดท้ายของบาทที่ ๔ ส่งสัมผัสไปยังคำที่พร้อมจะรับในบทที่จะแต่งต่อไป มีแผนผังและตัวอย่างดังนี้