วัดโมลีโลกยาราม ราชวรวิหาร

กาพย์รัสสปักข์

        กาพย์รัสสปักข์ เป็นกาพย์ที่มีลักษณะว่ามีฝักฝ่ายสั้น ในคัมภีร์กาพย์คันถะ มีบทบัญญัติว่า

                      สตฺตหิ ตีสุ นวหิ                อนฺติเม ปญฺจมกฺขรา

                     นิรนฺตรํ ผุฏฺฐานฺเตน            รสฺสปกฺขนฺติ วุจฺจเร

        ความว่า กาพย์ที่มี ๓ บาทในเบื้องต้น บาทละ ๗ อักษร บาทที่ ๔ คือบาทสุดท้ายมี ๙ อักษร อักษรที่ ๗ ในบาทต้นส่งสัมผัสไปยังอักษรที่ ๕ แห่งบาทที่ ๒, ๓, และ ๔ กาพย์ที่มีสัมผัสเช่นนี้ เรียกชื่อว่า “รัสสปักข์”

        กาพย์รัสสปักข์ เป็นกาพย์ที่บทหนึ่งมี ๔ บาท รวม ๓๐ คำ เฉพาะคำสุดท้ายของบาทที่ ๔ ส่งสัมผัสไปยังคำที่พร้อมจะรับในบทที่จะแต่งต่อไป มีแผนผังและตัวอย่างดังนี้