วัดโมลีโลกยาราม ราชวรวิหาร

ตอนที่ ๑ วิธีแต่งตั้งผู้รักษาการแทนเจ้าคณะ

ตอนที่ ๑

วิธีแต่งตั้งผู้รักษาการแทนเจ้าคณะ

————–

        อันตำแหน่งเจ้าคณะในส่วนภูมิภาค  ๔ ตำแหน่ง  คือ  เจ้าคณะภาค  เจ้าคณะจังหวัด   เจ้าคณะอำเภอ   และเจ้าคณะตำบล    เป็นตำแหน่งปกครองคณะสงฆ์ในเขตปกครองชั้นนั้น ๆ  เขตปกครองคณะสงฆ์ทุกชั้นทุกเขต   ต้องมีเจ้าคณะเป็นผู้ปกครอง กล่าวคือ เป็นผู้บังคับบัญชารับผิดชอบ ในฐานะเป็นเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองตามความในประมวลกฎหมายอาญา ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์มาตรา ๔๕ และจะต้องมีอยู่โดยตลอด  จะว่างเว้นจากผู้ปกครองมิได้      เพราะจะทำให้สายการบังคับบัญชางานคณะสงฆ์ขาดช่วง ทั้งจะทำให้เขตปกครองนั้นขาดเจ้าพนักงานฝ่ายปกครอง เพราะฉะนั้น  เมื่อเจ้าคณะว่างลงด้วยเหตุใด ๆ ก็ตาม  ต้องแต่งตั้งรูปอื่นแทน  ถ้าจะแต่งตั้งทันทีมิได้ หรือเจ้าคณะมีอยู่แต่ไม่อาจปฏิบัติหน้าที่ได้ด้วยเหตุใด ๆ ก็ตาม  ต้องแต่งตั้งผู้รักษาการแทนเจ้าคณะ  จะว่างเว้นไม่มีทั้งเจ้าคณะทั้งผู้รักษาการแทนเจ้าคณะมิได้  เพื่อให้เกิดประโยชน์แก่การศึกษา  ขอชี้แนะเกี่ยวกับการแต่งตั้งผู้รักษาการแทนเจ้าคณะ  โดยแยกแนวศึกษาเป็น  ๖  ประเด็น  คือ  กรณีที่ต้องแต่งตั้ง   ผู้มีอำนาจแต่งตั้ง    เงื่อนไขการแต่งตั้ง   เงื่อนไขพิเศษ  อำนาจหน้าที่  และวิธีการแต่งตั้ง    พึงทราบรายละเอียดดังนี้

        ๑.  กรณีที่ต้องแต่งตั้ง

                ๑.๑  กรณีที่ไม่มีเจ้าคณะ

                       (๑)  เจ้าคณะรูปเดิมพ้นจากตำแหน่ง

                       (๒)  เขตปกครองที่กำหนดใหม่

                ๑.๒  ในกรณีที่เจ้าคณะไม่อาจปฏิบัติหน้าที่ได้

                       (๑)  เพราะถูกสั่งพักมาจากหน้าที่

                       (๒)  เพราะเหตุอื่น

        ๒.  ผู้มีอำนาจแต่งตั้ง  ผู้บังคับบัญชาใกล้ชิดเป็นผู้แต่งตั้ง เช่น  เจ้าคณะอำเภอเป็นผู้แต่งตั้งผู้รักษาการแทนเจ้าคณะตำบล

        ๓.  เงื่อนไขการแต่งตั้ง

                ๓.๑  เป็นรองเจ้าคณะในชั้นนั้น ๆ (เว้นแต่ไม่อาจปฏิบัติหน้าที่ได้)

                ๓.๒  พระภิกษุรูปใดรูปหนึ่งซึ่งผู้แต่งตั้งเห็นสมควร    เฉพาะกรณีที่ไม่มี รองเจ้าคณะหรือมีแต่ไม่อาจปฏิบัติหน้าที่ได้

        ๔. เงื่อนไขพิเศษ

                ๔.๑  ในกรณีที่ไม่มีเจ้าคณะ  ต้องดำเนินการเพื่อให้มีการแต่งตั้งเจ้าคณะ  ภายในกำหนด  ๑ ปี

                ๔.๒ เจ้าคณะผู้มีอำนาจแต่งตั้ง    จะแต่งตั้งตนเองเป็นผู้รักษาการแทนเจ้าคณะหรือผู้รักษาการแทนเจ้าอาวาสมิได้ เพราะขัดต่อเจตนารมณ์ของมหาเถรสมาคม

        ๕. อำนาจหน้าที่  มีอำนาจหน้าที่เช่นเดียวกับอำนาจหน้าที่เจ้าคณะทุกประการ  เว้นแต่สิทธิประโยชน์และการแต่งตั้งเลขานุการเจ้าคณะ

        ๖.  วิธีการแต่งตั้ง  ในเมื่อมีเหตุที่จะต้องแต่งตั้งผู้รักษาการแทนเจ้าคณะ    ให้เจ้าคณะผู้บังคับบัญชาใกล้ชิด   ดำเนินการแต่งตั้งโดยต้องแต่งตั้งรองเจ้าคณะชั้นนั้น ๆ เมื่อมีรองเจ้าคณะอยู่  อย่าแต่งตั้งพระภิกษุรูปใดรูปหนึ่งซึ่งมิได้เป็นรองเจ้าคณะ  เว้นแต่ถึงรองเจ้าคณะมีอยู่แต่ยินยอมรับว่าตนไม่อาจปฏิบัติหน้าที่ได้ หรือรองเจ้าคณะที่มีอยู่ไม่อาจปฏิบัติหน้าที่โดยชัดแจ้ง   ในกรณีเช่นนี้  ผู้แต่งตั้งควรบันทึกรายละเอียดเก็บรวมไว้ในเรื่องแต่งตั้งผู้รักษาการแทนเจ้าคณะเป็นหลักฐานด้วย  ในกรณีที่รองเจ้าคณะมีหลายรูป  ผู้แต่งตั้งต้องพิจารณาความเหมาะสม  และต้องแต่งตั้งด้วยคำสั่งโดยอาศัยอำนาจบทบัญญัติที่ให้อำนาจไว้อย่างชัดเจน  อย่าแต่งตั้งด้วยวาจา  เมื่อได้แต่งตั้งผู้รักษาการแทนเจ้าคณะแล้ว  ต้องรายงานให้ผู้บังคับเหนือตนรับทราบและแจ้งผู้ใต้บังคับบัญชาของเจ้าคณะชั้นนั้น ๆ ทราบด้วย    และในกรณีที่ไม่มีเจ้าคณะ  ต้องสั่งให้มีการมอบงานในหน้าที่เจ้าคณะชั้นนั้น ๆ   แก่ผู้รักษาการแทนเจ้าคณะ    จักเรียนถวายเฉพาะการแต่งตั้งผู้รักษาการแทนเจ้าคณะตำบลพอเป็นตัวอย่างดังนี้