วัดโมลีโลกยาราม ราชวรวิหาร

กาพย์นันททายี

        กาพย์นันททายี เป็นกาพย์ที่มีลักษณะให้ความเพลิดเพลิน ในคัมภีร์กาพย์สารวิลาสินี มีบทบัญญัติว่า             สตฺตเม เอกาทสเม        อฏฺฐารสเม ตโย สมา             จุทฺทเส ปญฺจวีสาสุ        เทฺว สรา สมกา สิยุํ            …

กาพย์มหาสินธุมาลี

                กาพย์มหาสินธุมาลี เป็นกาพย์ที่มีลักษณะเหมือนคลื่นในแม่น้ำใหญ่ ในคัมภีร์กาพย์สารวิลาสินี มีบทบัญญัติว่า                 ยสฺสา ปน จตุตฺถนฺเต           ทฺวิกฺขรา ปกฺขิตา ยทิ                 ยสฺสญฺจ วุตฺตลกฺขณํ           …

กาพย์สินธุมาลี

        กาพย์สินธุมาลี เป็นกาพย์ที่มีลักษณะเหมือนคลื่นในแม่น้ำ ในคัมภีร์กาพย์สารวิลาสินี มีบทบัญญัติว่า         สตฺตทฺวาทสเอกูน-        วีสตีสุ ตโย สรา        จุทฺทสเม ฉวีสาย          เทฺว สรา…

กาพย์มหาจิตรลดา

        กาพย์มหาจิตรลดา เป็นกาพย์ที่มีลักษณะเหมือนเถาวัลย์อันวิจิตรใหญ่ ในคัมภีร์กาพย์สารวิลาสินี มีบทบัญญัติว่า         ยสฺสา ปน จตุตฺถนฺเต      ทฺวิกฺขรา ปกฺขิตา ยทิ         ยสฺสญฺจ วุตฺตลกฺขณํ      มหาจิตฺรลตา…

กาพย์จิตรลดา

        กาพย์จิตรลดา เป็นกาพย์ที่มีลักษณะเหมือนเถาวัลย์อันวิจิตร ในคัมภีร์กาพย์สารวิลาสินี มีบทบัญญัติว่า สตฺตฏฺฐารสเม ฐาเน      เทฺว สรา สมกา สิยุํ จุทฺทสเม ปญฺจวีสาย     เทฺว สรา สมกา…

กาพย์มหาวิชชุมาลี

        กาพย์มหาวิชชุมาลี มีลักษณะเหมือนสายฟ้าใหญ่ ในคัมภีร์กาพย์สารวิลาสินี มีบทบัญญัติว่า ยสฺสา ปน จตุตฺถนฺเต   ทฺวิกฺขรา ปกฺขิตา ยทิ ยสฺสญฺจ วุตฺตลกฺขณํ   มหาวิชฺชุมาลี มตา        …

กาพย์วิชชุมาลี

        กาพย์วิชชุมาลี มีลักษณะเหมือนสายฟ้า ในคัมภีร์กาพย์สารวิลาสินี มีบทบัญญัติว่า สตฺตเมกูนวีสาย          ฐิตา ทุเว สรา สมา จุทฺทสเม ฉวีสาย         ฐิตา ทุเว สรา สมา…

กาพย์สารวิลาสินี

กาพย์สารวิลาสินี เป็นคัมภีร์หนึ่งซึ่งแสดงถึงวิธีแต่งกาพย์อยู่ในจำพวกสัททาวิเศษ แยกเป็นกาพย์ ๑๕ ชนิด คือ กาพย์วิชชุมาลี กาพย์มหาวิชชุมาลี กาพย์จิตรลดา กาพย์มหาจิตรลดา กาพย์สินธุมาลี กาพย์มหาสินธุมาลี กาพย์นันททายี กาพย์มหานันททายี กาพย์วชิรปันตี กาพย์มหาวชิรปันตี…

บทที่ ๒ ว่าด้วยกาพย์

       กาพย์ เป็นคำประพันธ์ประเภทหนึ่ง ซึ่งมีมาในคัมภีร์กาพย์ ๒ คัมภีร์ คือ คัมภีร์กาพย์สารวิลาสินี และคัมภีร์กาพย์คันถะ นักปราชญ์ได้กำหนดหลักเกณฑ์การแต่งกาพย์ภาษาบาลีไว้อย่างชัดเจน พร้อมกับแต่งกาพย์ตัวอย่างเป็นภาษาบาลีไว้ แต่ไม่ปรากฏชัดว่า แต่งขึ้นที่ไหน เมื่อไร เพียงมีผู้สันนิษฐานว่า คงแต่งขึ้นในอินเดีย…

บทที่ ๑ ว่าด้วยร่าย

        ในบทก่อนได้กล่าวถึงประเภทคำกวีและข้อแนะนำบางประการแล้ว ในบทนี้ จะกล่าวถึงกวีประเภทแรกคือร่าย พร้อมด้วยวิธีการประพันธ์และตัวอย่างตามลำดับ         ร่าย เป็นคำประพันธ์หรือคำร้อยกรองประเภทหนึ่ง ในคำประพันธ์ ๕ ประเภท มีฉันทลักษณ์ หรือข้อบังคับเฉพาะตัว แต่ไม่มากเหมือนคำประพันธ์ประเภทอื่น ทั้งการแต่งบทหนึ่ง ๆ…

บทนำเรื่อง

        “ตำรากวีนิพนธ์” เป็นชื่อที่ตั้งขึ้นใหม่ เพื่อให้ผู้ศึกษาได้ทราบชัดเจนและถูกต้อง จึงอธิบายชื่อเป็นสำคัญ โดยจะแยกคำออกให้มองเห็น         คำว่า “ตำรา” หมายถึง แบบแผนที่มีผู้กำหนดไว้ ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.๒๕๔๒ ให้ความหมายว่า เป็นนาม หมายความว่า…

คำปรารภ

        ข้าพเจ้าได้สนใจและใฝ่รู้วิชากวีนิพนธ์มาตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๔๙๘ เมื่อเป็นนักเรียนบาลีชั้นประโยค ป.ธ.๓ เพราะวิชาบุรพภาคชั้นประโยค ป.ธ.๓ กำหนดเอาหนังสือราชการและกาพย์ กลอน โคลง ฉันท์ เป็นหลักสูตร โดยกำหนดให้แก้ถ้อยคำ จัดวางรูปเรื่อง และจัดวรรคตอนให้ถูกต้องกับชนิดหนังสือนั้น…