วัดโมลีโลกยาราม ราชวรวิหาร

ตอนที่ ๒ พระราชาคณะ

ตอนที่ ๒

พระราชาคณะ

——————

          พระราชาคณะ    เป็นประเภทแห่งสมณศักดิ์ชั้นผู้ปกครองคณะสงฆ์     ในสมัยกรุงศรีอยุธยาเรียกว่า“พระสังฆราชาคณะ” ซึ่งหมายความว่าเจ้าคณะผู้ปกครองสงฆ์   เดิมเป็นตำแหน่งคู่กับการปกครองคณะสงฆ์  ต่อมาสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้นเปลี่ยนเรียกว่า พระราชาคณะ”  ความหมายคงเดิมและได้เรียกมาจนถึงปัจจุบัน  พระเถระผู้ดำรงอิสริยยศชั้นนี้  มีคำนำหน้าราชทินนามว่า พระ  แต่ภาษาพูดโดยทั่วไปเรียกว่า เจ้าคุณ  หรือ  ท่านเจ้าคุณ  จัดเป็นสมณศักดิ์ประเภทสูง  แยกโดยชั้นมี ๖ คือ.-

        ๑.  พระราชาคณะเจ้าคณะรอง  (ชั้นหิรัญบัฏ)

        ๒.  พระราชาคณะเจ้าคณะรอง  (ชั้นสัญญาบัตร)

        ๓.  พระราชาคณะชั้นธรรม

        ๔.  พระราชาคณะชั้นเทพ

        ๕.  พระราชาคณะชั้นราช

        ๖.  พระราชาคณะชั้นสามัญ  มี ๔ คือ.-

                (๑) พระราชาคณะชั้นสามัญเปรียญฝ่ายวิปัสสนาธุระ

               (๒) พระราชาคณะชั้นสามัญเปรียญ

               (๓) พระราชาคณะชั้นสามัญยกฝ่ายวิปัสสนาธุระ

               (๔) พระราชาคณะชั้นสามัญยก

         ชั้นพระราชาคณะเจ้าคณะรอง (ชั้นหิรัญบัฏ)  เป็นพระราชาคณะที่ทรงโปรดสถาปนาดังเช่นสมเด็จพระราชาคณะ โดยสถาปนาพระราชาคณะชั้นธรรมหรือชั้นสัญญาบัตรขึ้นดำรงสมณศักดิ์ชั้นนี้  การสถาปนานั้น มีพระราชพิธีจารึกราชทินนามในหิรัญบัฏ (แผ่นเงิน)  และมีพระบรมราชโองการประกาศสถาปนา  โปรดให้มีฐานานุศักดิ์ตั้งฐานานุกรมได้ ๘ รูป  พระครูปลัดมีราชทินนามพร้อมทั้งสร้อยนามและมีนิตยภัต  มีศักดิ์สูงกว่าพระครูฐานานุกรมชั้นเอกของสมเด็จพระสังฆราช 

        พระราชาคณะเจ้าคณะรอง (ชั้นสัญญาบัตร)   โปรดพระราชทานเลื่อนพระ ราชาคณะชั้นธรรมขึ้นเทียบชั้นรองสมเด็จพระราชาคณะ คงพระราชทานเฉพาะสัญญา-บัตรพัดยศมิได้จารึกราชทินนาม เรียกว่า ชั้นสัญญาบัตร เคยพระราชทานมี ๒ ตำแหน่ง คือ พระมหาโพธิวงศาจารย์ และ พระมหารัชมังคลาจารย์ ปัจจุบันไม่มีผู้ดำรงสมณศักดิ์ชั้นนี้  ชั้นสัญญาบัตรมีฐานานุกรมได้ ๖ รูป พระครูปลัดมีราชทินนามและนิตยภัต  มีศักดิ์สูงกว่าพระครูฐานานุกรมชั้นเอกของสมเด็จพระสังฆราช 

        ชั้นธรรม ทรงพระราชทานเลื่อนจากพระราชาคณะชั้นเทพ    ให้มีฐานานุกรมได้ ๖ รูป เพิ่มจากชั้นเทพ ๑ รูป คือพระครูธรรมธร  พระครูปลัดมีราชทินนามและมีนิตยภัต  มีศักดิ์สูงกว่าพระครูฐานานุกรมในสมเด็จพระสังฆราช  พระครูปริต (ชั้นโท)

        ชั้นเทพ ทรงพระราชทานเลื่อนจากพระราชาคณะชั้นราช มีฐานานุศักดิ์ตั้งฐานานุกรมได้ ๕ รูป เพิ่มจากชั้นราช ๑ รูปคือ พระครูวินัยธร  ฐานานุกรมทุกตำแหน่งเป็นพระครู   เฉพาะพระครูปลัดและพระครูวินัยธรมีศักดิ์สูงกว่าเปรียญธรรม ๔ ประโยค

        ชั้นราช  ทรงพระราชทานเลื่อนจากพระราชาคณะชั้นสามัญ  มีฐานานุศักดิ์ตั้งฐานานุกรมได้ ๔ รูป คือ พระครูปลัด ๑ พระครูสังฆรักษ์ ๑  พระครูสมุห์ ๑  พระครูใบฎีกา ๑ เฉพาะพระครูปลัดมีศักดิ์สูงกว่าเปรียญธรรม ๔ ประโยค

        ตั้งแต่ชั้นราชขึ้นไปจัดเป็นพระราชาคณะชั้นผู้ใหญ่ นั่งในพิธีตามลำดับรับพระราชทานพัดยศก่อนหลัง

        ชั้นสามัญ  ทรงพระราชทานตั้งพระครูสัญญาบัตร พระเปรียญ พระฐานานุกรมหรือพระสังฆาธิการ ขึ้นดำรงสมณศักดิ์ชั้นนี้ มีฐานานุศักดิ์ตั้งฐานานุกรมได้ ๓ รูป คือ พระปลัด ๑ พระสมุห์ ๑ พระใบฎีกา ๑ พระปลัดมีศักดิ์สูงกว่าเปรียญธรรม ๓ ประโยค  การจัดที่นั่งชั้นนี้  ถือตำแหน่งทางปกครองและเปรียญธรรมประกอบด้วย

        พระราชาคณะทุกชั้น โปรดพระราชทานตั้งเลื่อนและสถาปนาในการพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา  บางโอกาสโปรดพระราชทานในพระราชพิธีอื่นก็มี

Hits: 667