Category: ตำรากวีนิพนธ์

        กลอน ๙ เป็นบทประพันธ์ที่กำหนดวรรคละ ๙ คำ บางวรรคอาจมี ๑๐ คำ เพราะเป็นคำผสม  การสัมผัสทั้งในวรรคและนอกวรรค ทั้งนอกบท มีอย่างเดียวกับกลอน ๘ มีแผนผังและตัวอย่างดังนี้

        กลอน ๘ เป็นบทประพันธ์ที่กำหนดวรรคละ ๘ คำ บางวรรคมี ๙ คำได้ เพราะเป็นคำผสม การส่งสัมผัสนอกมีนัยดังกลอน ๗ เกือบทุกประการ แม้สัมผัสในก็คล้ายกัน ทั้งการส่งสัมผัสในบทที่จะแต่งต่อไป มีแผนผังและตัวอย่างดังนี้

        กลอน ๗  เป็นบทประพันธ์ที่กำหนดให้มีวรรคละ ๗ คำ บางวรรคอาจมี ๘ คำได้ เพราะเป็นคำผสม การส่งสัมผัส คำสุดท้ายของกลอนสดับส่งไปยังคำที่ ๒ หรือที่ ๓ ของกลอนรับ…

        กลอน ๖ เป็นกลอนที่กำหนดให้มีวรรคละ ๖ คำ บางวรรคอาจเกิน ๖ คำได้ เพราะเป็นคำผสม การส่งสัมผัสนอกใน มีหลักตามแผนผังและตัวอย่างดังนี้

กลอนสุภาพนั้น เป็นบทประพันธ์ที่ใช้ถ้อยคำและทำนองสุภาพ เหมือนบุคคลผู้มีอัธยาศัยอันงาม มี ๔ ชนิดคือ กลอน ๖ กลอน ๗ กลอน ๘ และกลอน ๙ มีฉันทลักษณ์และตัวอย่างคือ ๑.๑…

บทที่ ๓ ว่าด้วยกลอน ความเบื้องต้น         กลอน เป็นคำประพันธ์หรือคำร้อยกรองประเภทหนึ่ง ซึ่งมีฉันทลักษณ์ บังคับการสัมผัส และเสียงต่ำสูงและสามัญ แต่ไม่บังคับวรรณยุกต์และครุลหุ เป็นคำประพันที่ใช้กันมาก เพราะมีเสียงเพราะพริ้งและฟังเข้าใจง่ายกว่าคำประพันธ์ประเภทอื่น น่าจะกล่าวได้ว่าเป็นคำประพันธ์ของไทยแท้ การแต่งก็ไม่ยากเหมือนคำประพันธ์ประเภทอื่น ว่าโดยหลัก…

กาพย์ยานี ๑๑

        กาพย์สุรางคนางค์ ๓๒ บทหนึ่งมี ๔ บาท ๆ ละ ๒ วรรค เหมือนกับแบบ ๒๘ แต่ขึ้นแต่วรรคแรก จึงครบ ๓๒ คำ…

        กาพย์สุรางคนางค์ บทหนึ่ง มี ๗ วรรค ๆ ละ ๔ คำ จึงนิยมเรียกว่ากาพย์ ๒๘ บังคับเฉพาะสัมผัส รับสัมผัสนอกบท ด้วยคำท้ายวรรคที่ ๓…

        กาพย์ฉบัง บทหนึ่งมี ๓ วรรค รวม ๑๖ คำ จึงเรียกว่า กาพย์ ๑๖ รับสัมผัสจากบทอื่นด้วยคำสุดท้ายของวรรคที่ ๑ และที่ ๒ ใช้วรรคที่…

       กาพย์ยานี  บทหนึ่งมี ๔ บาท ๆ ละ ๒ วรรค รวมบาทละ ๑๑ คำ  จึงเรียกว่า กาพย์ ๑๑ เฉพาะสัมผัสตามในแผนผัง…

นอกจากกาพย์สารวิลาสินีและกาพย์คันถะซึ่งกล่าวมาแล้ว ยังมีกาพย์อีกประเภทหนึ่ง ซึ่งมีสัมผัสคล้ายกับที่กล่าวมา มีลักษณะคล้ายฉันท์บ้าง แต่ไม่กำหนดครุลหุ โบราณใช้แต่งรวมกับฉันท์ และนับจำนวนรวมกับฉันท์ได้ กาพย์กลุ่มนี้ มี ๔ กาพย์ คือ กาพย์ยานี ๑๑ กาพย์ฉบัง ๑๖…