Category: ตำรากวีนิพนธ์

        กาพย์ทัณฑิกา เป็นกาพย์ที่มีลักษณะระเบียบคำเป็นระยะดังข้อไม้เท้า ในคัมภีร์กาพย์คันถะ มีบทบัญญัติว่า                      จตฺวฏฺฐมา ผุฏฺฐา เชสุ          รวิกฺขเรสุ ตนฺติมา                      สเมสฺวฏฺฐรวิผุฏฺฐา             โสฬเสสฺวณฺณวาฏฺฐกา                      อญฺญมญฺญํ…

        กาพย์มหาตรังคนที เป็นกาพย์ที่มีลักษณะเหมือนคลื่นในแม่น้ำใหญ่ ในคัมภีร์กาพย์คันถะ มีบทบัญญัติว่า                       ทฺวาทสกฺขรปาเทสุ             ลกฺขณนฺเตน สามกํ                       อธิกกฺขรตา ยสฺสา              มหาตรงฺคนทีติ สา         ความว่า…

        กาพย์ตรังคนที เป็นกาพย์ที่มีลักษณะระเบียบถ้อยคำเหมือนคลื่นในแม่น้ำหรือเหมือนพวงแก้ววิเชียร ในคัมภีร์กาพย์คันถะ มีบทบัญญัติว่า                      เอกาทสกฺขเร ปาเท            วิสเม ปญฺจมฏฺฐมา                      ผุฏฺฐา ตนฺเตน สเม ตุ           ปญฺจโม…

        กาพย์รัสสปักข์ เป็นกาพย์ที่มีลักษณะว่ามีฝักฝ่ายสั้น ในคัมภีร์กาพย์คันถะ มีบทบัญญัติว่า                       สตฺตหิ ตีสุ นวหิ                อนฺติเม ปญฺจมกฺขรา                      นิรนฺตรํ ผุฏฺฐานฺเตน            รสฺสปกฺขนฺติ วุจฺจเร…

        กาพย์ทีฆปักข์ เป็นกาพย์ที่มีลักษณะว่ามีฝักฝ่ายยาว ในคัมภีร์กาพย์คันถะ มีบทบัญญัติว่า                       สตฺตกฺขเรสุ ปาเทสุ             อนฺเตนณฺณวปญฺจมา                      สมฺผุฏฺฐาติกฺกเมนาหุ           ทีฆปกฺขนฺติ ตพฺพิทู         ความว่า กาพย์บทหนึ่งมี…

กาพย์คันถะ เป็นคัมภีร์หนึ่ง ซึ่งกำหนดวิธีแต่งกาพย์ไว้ เช่นกับคัมภีร์กาพย์สารวิลาสินี มีกาพย์ ๕ ชนิด คือ กาพย์ทีฆปักข์ กาพย์รัสสปักข์ กาพย์ตรังคนที กาพย์มหาตรังคนที และกาพย์ทัณฑิกา พึงทราบรายละเอียดดังนี้ ๒.๑ กาพย์ทีฆปักข์…

        กาพย์กากคติ เป็นกาพย์ที่มีลักษณะเหมือนกาบิน (กาเหิน) ในคัมภีร์กาพย์สารวิลาสินี มีบทบัญญัติว่า                      จตุตฺเถ อฏฺฐเม ฐาเน           โหนฺติ ทุเว สรา สมา                       ทฺวาทสเม…

        กาพย์มหาตุรังคธาวี เป็นกาพย์ที่มีลักษณะเหมือนม้าวิ่ง ในคัมภีร์กาพย์สารวิลาสินี มีบทบัญญัติว่า                      ตติเย สตฺตเม ฐาเน            นวเม จ ตโย สมา,                      ทฺวาทสเอกูนวีสฏฺ-             ฐาเนสุ…

        กาพย์ตุรังคธาวี เป็นกาพย์ที่มีลักษณะดังม้าย่อง ในคัมภีร์กาพย์สารวิลาสินี มีบทบัญญัติว่า                      ตติเย สตฺตเม ฐาเน            เทฺว สรา โหนฺติ เต สมา,                      ทฺวาทสวีสฐาเนสุ              …

        กาพย์มัณฑกคติ เป็นกาพย์ที่มีลักษณะเหมือนกบเต้น ในคัมภีร์กาพย์สารวิลาสินี มีบทบัญญัติว่า                      ฉฏฺเฐ จ นวเม ฐาเน           ฐิตา ทุเว สรา สมา,                      ทฺวาทสฏฺฐารสเกสุ            …

        กาพย์พรหมคีติ เป็นกาพย์ที่มีลักษณะดังเสียงขับร้องของพรหม (ไพเราะ) ในคัมภีร์กาพย์สารวิลาสินี มีบทบัญญัติว่า                      ปญฺจเม อฏฺฐเม ฐาเน          เทฺว สรา โหนฺติ เต สมา,                     …

        กาพย์มหาวชิรปันตี เป็นกาพย์ที่มีลักษณะเหมือนค่ายเพชรใหญ่ ในคัมภีร์กาพย์สารวิลาสินี มีบทบัญญัติว่า                          ปญฺจเม นวเม ฐาเน       ฐิตา ทุเว สรา สมา                          เอกาทสจตุทฺทสฏฺ-         ฐาเนสุ…