กาพย์ยานี ๑๑
Author: วัดโมลีโลกยาราม
กาพย์สุรางคนางค์ ๓๒
กาพย์สุรางคนางค์ ๓๒ บทหนึ่งมี ๔ บาท ๆ ละ ๒ วรรค เหมือนกับแบบ ๒๘ แต่ขึ้นแต่วรรคแรก จึงครบ ๓๒ คำ…
กาพย์สุรางคนางค์ ๒๘
กาพย์สุรางคนางค์ บทหนึ่ง มี ๗ วรรค ๆ ละ ๔ คำ จึงนิยมเรียกว่ากาพย์ ๒๘ บังคับเฉพาะสัมผัส รับสัมผัสนอกบท ด้วยคำท้ายวรรคที่ ๓…
กาพย์ฉบัง ๑๖
กาพย์ฉบัง บทหนึ่งมี ๓ วรรค รวม ๑๖ คำ จึงเรียกว่า กาพย์ ๑๖ รับสัมผัสจากบทอื่นด้วยคำสุดท้ายของวรรคที่ ๑ และที่ ๒ ใช้วรรคที่…
กาพย์ยานี ๑๑
กาพย์ยานี บทหนึ่งมี ๔ บาท ๆ ละ ๒ วรรค รวมบาทละ ๑๑ คำ จึงเรียกว่า กาพย์ ๑๑ เฉพาะสัมผัสตามในแผนผัง…
กาพย์พิเศษ
นอกจากกาพย์สารวิลาสินีและกาพย์คันถะซึ่งกล่าวมาแล้ว ยังมีกาพย์อีกประเภทหนึ่ง ซึ่งมีสัมผัสคล้ายกับที่กล่าวมา มีลักษณะคล้ายฉันท์บ้าง แต่ไม่กำหนดครุลหุ โบราณใช้แต่งรวมกับฉันท์ และนับจำนวนรวมกับฉันท์ได้ กาพย์กลุ่มนี้ มี ๔ กาพย์ คือ กาพย์ยานี ๑๑ กาพย์ฉบัง ๑๖…
กาพย์ทัณฑิกา
กาพย์ทัณฑิกา เป็นกาพย์ที่มีลักษณะระเบียบคำเป็นระยะดังข้อไม้เท้า ในคัมภีร์กาพย์คันถะ มีบทบัญญัติว่า จตฺวฏฺฐมา ผุฏฺฐา เชสุ รวิกฺขเรสุ ตนฺติมา สเมสฺวฏฺฐรวิผุฏฺฐา โสฬเสสฺวณฺณวาฏฺฐกา อญฺญมญฺญํ…
กาพย์มหาตรังคนที
กาพย์มหาตรังคนที เป็นกาพย์ที่มีลักษณะเหมือนคลื่นในแม่น้ำใหญ่ ในคัมภีร์กาพย์คันถะ มีบทบัญญัติว่า ทฺวาทสกฺขรปาเทสุ ลกฺขณนฺเตน สามกํ อธิกกฺขรตา ยสฺสา มหาตรงฺคนทีติ สา ความว่า…
กาพย์ตรังคนที หรือ วชิรวดี
กาพย์ตรังคนที เป็นกาพย์ที่มีลักษณะระเบียบถ้อยคำเหมือนคลื่นในแม่น้ำหรือเหมือนพวงแก้ววิเชียร ในคัมภีร์กาพย์คันถะ มีบทบัญญัติว่า เอกาทสกฺขเร ปาเท วิสเม ปญฺจมฏฺฐมา ผุฏฺฐา ตนฺเตน สเม ตุ ปญฺจโม…
กาพย์รัสสปักข์
กาพย์รัสสปักข์ เป็นกาพย์ที่มีลักษณะว่ามีฝักฝ่ายสั้น ในคัมภีร์กาพย์คันถะ มีบทบัญญัติว่า สตฺตหิ ตีสุ นวหิ อนฺติเม ปญฺจมกฺขรา นิรนฺตรํ ผุฏฺฐานฺเตน รสฺสปกฺขนฺติ วุจฺจเร…
กาพย์ทีฆปักข์
กาพย์ทีฆปักข์ เป็นกาพย์ที่มีลักษณะว่ามีฝักฝ่ายยาว ในคัมภีร์กาพย์คันถะ มีบทบัญญัติว่า สตฺตกฺขเรสุ ปาเทสุ อนฺเตนณฺณวปญฺจมา สมฺผุฏฺฐาติกฺกเมนาหุ ทีฆปกฺขนฺติ ตพฺพิทู ความว่า กาพย์บทหนึ่งมี…
กาพย์คันถะ
กาพย์คันถะ เป็นคัมภีร์หนึ่ง ซึ่งกำหนดวิธีแต่งกาพย์ไว้ เช่นกับคัมภีร์กาพย์สารวิลาสินี มีกาพย์ ๕ ชนิด คือ กาพย์ทีฆปักข์ กาพย์รัสสปักข์ กาพย์ตรังคนที กาพย์มหาตรังคนที และกาพย์ทัณฑิกา พึงทราบรายละเอียดดังนี้ ๒.๑ กาพย์ทีฆปักข์…