Category: ตำรากวีนิพนธ์

       “วังสัฏฐฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “วังสัฏฐคาถา” เป็นชคตีฉันท์ ฯ วังสัฏฐะ แปลว่า “คาถาที่มีเสียงไม่สม่ำเสมอกันเหมือนเสียงขลุ่ย ซึ่งมีเสียงสูงและต่ำ” เป็นคาถา ๔ บาท ๆ…

        “อินทรวงศ์ฉันท์” หรือ “อินทวงสฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “อินทรวงสคาถา” เป็นชคตีฉันท์ ฯ “อินทรวังสะ” แปลว่า “คาถาที่เป็นวงศ์ของอินทรวิเชียรคาถา” เป็นคาถา ๔ บาท…

       “ภัททิกาฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “ภัททิกาคาถา” เป็นติฏฐุภาฉันท์ ฯ “ภัททิกา” แปลว่า “คาถาที่มีลักษณะงามเพราะประกอบด้วย น คณะ เป็นต้น”  เพราะมีสูตรว่า “นนรลหุครูหิ…

       “สวาคตาฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “สวาคตาคาถา” เป็นติฏฐุภาฉันท์ ฯ “สวาคตา” แปลว่า “คาถาที่มีการมาเรียบร้อยดีงาม”  เป็นคาถา ๔ บาท ๆ ละ…

      “รโถทธฏาฉันท์” หรือ“รโธทธตาฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “รโถทธฏาคาถา” เป็นติฏฐุภาฉันท์ ฯ “รโถทธฏา” แปลว่า “คาถาที่ออกเสียงหวั่นไหวเหมือนการสั่นสะเทือนของรถ”  เป็นคาถา ๔ บาท ๆ…

       “สิรีฉันท์” หรือ“สุรสสิรีฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “สิรีคาถา” เป็นติฏฐุภาฉันท์ ฯ “สิรี” แปลว่า “คาถาที่มีเสียงเหมือนเทพธิดาผู้มีสิริ”  มีสูตรว่า “ภา ตนคา โค,…

       “วาโตมมีฉันท์” หรือ“ธาตุมมิสสาฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “วาโตมมีคาถา” เป็นติฏฐุภาฉันท์ ฯ “วาโตมมี” แปลว่า “คาถาที่มีเสียงเหมือนคลื่นที่เกิดจากลม เป็นคาถา ๔ บาท ๆ…

        “สาลินีฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “สาลินีคาถา” เป็นติฏฐุภาฉันท์ ฯ “สาลินี” แปลว่า “คาถาที่มีสาระกว่าคาถาก่อน เพราะมีครุมากกว่าเดิม และมีจังหวะเพิ่มขึ้น มีสูตรว่า “เวทสฺเสหิ, มฺตา…

    “โทธกฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “โทธกคาถา” เป็นติฏฐุภาฉันท์ ฯ “โทธก” แปลว่า “คาถาที่มีเสียงกระทบฐาน คือคอและเพดานเป็นอย่างแรง เพราะมี ภ คณะ ๓…

        “สุมุขีฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “สุมุขีคาถา” เป็นติฏฐุภาฉันท์ ฯ “สุมุขี” แปลว่า “คาถาที่มีคณะงามในหนต้น” เป็นคาถา ๔ บาท ๆ ละ…

              “อุปชาติฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “อุปชาติคาถา” มีสูตรว่า                     อนนฺตโรทีริตลกฺขณา เจ        ปาทา วิมิสฺสา อุปชาติโย ตา      …

        “อุเปนทรวิเชียรฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “อุเปนทรวิเชียรคาถา” เป็นติฏฐุภาฉันท์ ฯ “อุเปนทรวิเชียร” แปลว่า “คาถาที่มีคณะฉันท์ใกล้เคียงกับอินทรวิเชียร” เป็นคาถา ๔ บาท ๆ ละ…