Category: ตำรากวีนิพนธ์

        “อินทรวิเชียรฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “อินทรวิเชียรคาถา” เป็นติฏฐุภาฉันท์ ฯ “ติฏฐุภา” แปลว่า “ฉันท์ที่เบียดเบียนความไม่ไพเราะในฐานะ ๓ คือ ต้นบาท, กลางบาท และปลายบาท”…

        “อุปัฏฐิตาฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย ปรากฏในคัมภีร์วฤตตรัตนากร เรียกว่า อุปัฏฐิตาคาถา ในติฏฐุภาฉันท์ ๑๑ ซึ่งแปลว่า “คาถาที่มีเสียงชัดเจน เพราะประกอบด้วย ต คณะเป็นต้น” เป็นคาถา ๔ บาท…

        “อุปัฏฐิตาฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “อุปัฏฐิตาคาถา” เป็นปันติฉันท์ “ปันติ” แปลว่า “ฉันท์ที่ทำลำดับของตนให้พิสดาร” อุปัฏฐิตา เป็นคาถา ๔ บาท ๆ ละ…

        “อุพภาสกฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “อุพภาสกคาถา” จัดเป็นปันติฉันท์ ฯ “อุพภาสกะ” แปลว่า “คาถาที่ออกเสียงสูงขึ้น” เป็นคาถา ๔ บาท ๆ ละ…

        “มโนรมาฉันท์” หรือ “มโนรัมมฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “มโนรมาคาถา” จัดเป็นปันติฉันท์ ฯ  “มโนรมา” แปลว่า “คาถาที่ทำให้พึงพอใจด้วย น คณะ” เป็นคาถา…

        “จัมปกมาลาฉันท์” เป็นชื่อเรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “จัมปกมาคาถา” เป็นปันติฉันท์ ฯ “จัมปกมาลา” แปลว่า “คาถาที่งามเหมือนดอกไม้ทอง เพราะเรียงครุไว้ทั้งต้นและปลาย” เป็นคาถา ๔ บาท ๆ…

        “มัตตาฉันท์” เป็นชื่อเรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “มัตตาคาถา” เป็นปันติฉันท์ ฯ “มัตตา” แปลว่า “คาถาที่ทำให้ผู้ฟังหลงใหลด้วยอำนาจแห่งความอยากในเสียง” เป็นคาถา ๔ บาท ๆ ละ…

        “รุมมวดีฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “รุมมวดีคาถา” จัดเป็นปันติฉันท์ ฯ “รุมมวดี” แปลว่า “คาถาที่มีเสียงไพเราะเพราะมีครุทั้งต้นและปลาย” เป็นคาถา ๔ บาท ๆ ละ…

          “ปณวฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “ปณวคาถา” จัดเป็นปันติฉันท์ ฯ “ปณวะ” แปลว่า “คาถาที่มีเสียงเหมือนบัณเฑาะว์กล่าวคือมีเสียงหนักเบาสลับกัน” เป็นคาถา ๔ บาท ๆ…

        “สุทธวิราชิตฉันท์” หรือ “สุทธวิราชิตาฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “สุทธวิราชิตคาถา” เป็นปันติฉันท์ ฯ “ปันติ” แปลว่า “ฉันท์ที่ทำลำดับของตนให้พิสดาร” ฯ“สุทธวิราชิต” แปลว่า “คาถาที่งามบริสุทธิ์เพราะปราศจากลหุคณะ”…

        “ภุชคสุสุสฏาฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “ภุชคสุสุสฏาคาถา” จัดเป็นพรหมตีฉันท์ ฯ “พรหมตี” แปลว่า “ฉันท์ที่มีพยางค์มากกว่าอนุฏฐุภาฉันท์” ฯ“ภุชคสุสุสฏา” แปลว่า “คาถาที่มีปลายเหมือนหงอนนาคหนุ่ม” ภุชค สุสุสฏาฉันท์…

        “หลมุขีฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “หลมุขีคาถา” จัดเป็นพรหมตีฉันท์ ฯ พรหมตีฉันท์ แปลว่า “ฉันท์ที่มีพยางค์มากกว่าอนุฏฐุภา” ฯ “หลมุขี” แปลว่า “คาถาที่มี ร…