Author: วัดโมลีโลกยาราม

        “ตนุมัชฌาฉันท์” เป็นชื่อเรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย เรียกว่า “ตนุมัชฌาคาถา” ท่านจัดเป็นคายัตตีฉันท์ ฯ คายัตตีฉันท์ แปลว่า “ฉันท์ที่รักษาผู้สาธยาย” ฯ “ตนุมัชฌา” แปลว่า “คาถาที่อุปมาเหมือนสตรีผู้มีเอวบางร่างน้อย” คาถาหนึ่ง…

       โคลง ๒ ดั้น เป็นโคลงที่นำโคลงสุภาพมาปรับปรุงให้เป็นโคลงดั้นจากเดิม ๑๔ คำ ตัดลงเหลือเพียง ๑๒ คำ มีแผนแผนผังและตัวอย่างดังนี้

       โคลง ๓ ดั้น เดิมเป็นโคลงสุภาพนำมาปรับปรุงเป็นโคลงดั้น เดิมมี ๑๙ คำ ตัดออก ๒ คำ คงเหลือ ๑๗ ตัดสร้อยออกเสีย มีแผนแผนผังและตัวอย่างดังนี้

       โคลงดั้นจัตวาทัณฑี เดิมเป็นโคลงสุภาพนำมาปรับปรุงเป็นโคลงดั้น มีลักษณะคล้ายกับโคลงดั้นตรีพิธพรรณ แผกกันเพียงเล็กน้อย มีแผนผังและตัวอย่างดังนี้

       โคลงดั้นตรีพิธพรรณ เดิมเป็นโคลงสุภาพ แต่นำมาปรับปรุงเป็นโคลงดั้น โดยคำเอกเจ็ดโทสี่เท่าเดิม แต่เปลี่ยนวางใหม่ และตัดทอนบาทสุดท้ายออก ๒ คำ มีแผนผังและตัวอย่างดังนี้

       โคลงดั้นบาทกุญชร เป็นโคลงดั้นที่มีลักษณะการสัมผัสอื่นคล้ายกับโคลงดั้นวิวิธมาลี แต่มีการสัมผัสแตกต่างกันเพียงสักเล็กน้อย มีแผนผังและตัวอย่างดังนี้

       โคลงดั้นวิวิธมาลี เป็นบทประพันธ์ที่เอาแบบมาจากกาพย์วิชชุมาลี ปรับปรุงให้เหมาะสมเป็นโคลงดั้น แถมให้มีเอกเจ็ดโทสี่และวางผิดกับโคลง ๔ สลับไป พร้อมกับการสัมผัสก็แตกต่างกันบ้าง กำหนดการแต่งครั้งหนึ่ง ๒ บทขึ้นไป ต้องจำพิเศษว่าต้องแต่ง ๒ บท หรือ ๒…

โคลงดั้น เป็นบทประพันธ์ที่ใช้ลีลาการประพันธ์เชิงปกปิดซุกซ่อน ต่างจากโคลงสุภาพ แยกเป็น ๖ ชนิด คือ โคลงดั้นวิวิธมาลี โคลงดั้นบาทกุญชร โคลงดั้นตรีพิธพรรณ โคลงดั้นจัตวาทัณฑี โคลง ๓ ดั้น และโคลง ๒…

       โคลง ๒ สุภาพ เป็นโคลงที่ใช้ร่วมกับโคลง ๔ สุภาพ ในการประพันธ์ลิลิต และในการอื่น ถึงเป็นโคลงเล็กน้อย ก็มีความเพราะพริ้งอยู่ กำหนดบทหนึ่งมี ๑ บาทกับ ๑ วรรค…

        โคลง ๓ สุภาพ เป็นโคลงที่ใช้ร่วมกับโคลง ๒ สุภาพ ในการประพันธ์ลิลิตและเป็นโคลงที่มีความเพราะพริ้งอยู่ โดยกำหนดบทหนึ่งมี ๒ บาท ๆ ละ ๒ วรรค จำนวนบาทแรกมี…

        โคลง ๔ กระทู้ เป็นบทประพันธ์ที่ใช้เป็นรองโคลง ๔ สุภาพ ซึ่งข้อบังคับตรงกับโคลง ๔ สุภาพทุกประการ เพียงแต่ตั้งเป็นกระทู้ทั้ง ๔ บาท อ่านลงแต่บาทที่ ๑ ถึงที่…