Category: ตำรากวีนิพนธ์

     “สัทธราฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ในสมวุตตินิเทศ ท่านเรียกว่า “สัทธราคาถา” เป็นปกติฉันท์ ฯ “สัทธรา” แปลว่า “คาถาที่ก่อให้เกิดความพึงพอใจในการฟัง”  เป็นคาถา ๔ บาท ๆ…

     “ภัททวิราชฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ในอัทธสมวุตตินิเทศ ท่านเรียกว่า “ภัททวิราชคาถา” ซึ่งแปลว่า “คาถาที่รุ่งเรืองเป็นพิเศษด้วยคณะที่งาม ชื่อว่า “ภัททวิราชะ”  เป็นคาถา ๔ บาท บาทคี่ ๑๐…

     “เกตุมดีฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ในอัทธสมวุตตินิเทศ ท่านเรียกว่า “เกตุมดีคาถา” ซึ่งแปลว่า “คาถาที่มีคณะเหมือนธง”  เป็นคาถา ๔ บาท บาทคี่ ๑๐ คำ บาทคู่…

     “เวควดีฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ในอัทธสมวุตตินิเทศ ท่านเรียกว่า “เวควดีคาถา” ซึ่งแปลว่า “คาถาที่มีกำลังเพราะผูกด้วยคณะและครุที่ซ้ำกัน”  เป็นคาถา ๔ บาท บาทคี่มีบาทละ ๑๐ พยางค์ บาทคู่มีบาทละ…

     “วุตตฉันท์” หรือ “อีทิสฉันท์” หรือ “อีทิสังฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “วุตตคาถา” เป็นกติฉันท์ ฯ “กติ” แปลว่า “ฉันท์ที่แต่งด้วยคณะและยติตามที่กล่าวมาแล้ว”  “วุตตะ”…

     “สัททูลวิกกีฬิตฉันท์” หรือ“สัททุลลวิกกีฬิตฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “สัททูลวิกกีฬิตคาถา” เป็นอติธิติฉันท์ ฯ  “สัททูลวิกกีฬิตะ” แปลว่า “คาถาที่ออกเสียงเหมือนการกระโดดของเสือดาว” เป็นคาถา ๔ บาท ๆ…

     “เมฆวิปผุชชิตาฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “เมฆวิปผุชชิตาคาถา” เป็นอติธิติฉันท์ “อติธิติฉันท์” แปลว่า “ฉันท์ที่ยิ่งกว่าธิติฉันท์” ฯ  “เมฆวิปผุชชิตา” แปลว่า “คาถาที่มีเสียงเปล่งออกเหมือนเมฆคำราม” เป็นคาถา ๔…

     “กุสุมิตลตาเวลลิตาฉันท์” หรือ “กุสุมิตลตาเวลิตาฉันท์”  เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “กุสุมิตลตาเวลลิตาคาถา” เป็นธิติฉันท์ ฯ ธิติฉันท์ แปลว่า “ฉันท์ที่ทรงไว้ซึ่งคณะของตน”  “กุสุมิตลตาเวลลิตา” แปลว่า “คาถาที่เหมือนการสั่นไหวของเถาวัลย์ที่ผลิดอกออกแล้ว” …

     “มันทักกันตาฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “มันทักกันตาคาถา” เป็นอัจจัฏฐิฉันท์ ฯ  “มันทักกันตา” แปลว่า “คาถาที่มีเสียงลุ่มลึกน่าพึงใจเหมือนสาวน้อยผู้น่าปรารถนา”   เป็นคาถา ๔ บาท ๆ ละ…

     “หริณีฉันท์” หรือ “หรณีฉันท์”  เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “หริณีคาถา” เป็นอัจจัฏฐิฉันท์ ฯ  “หริณี” แปลว่า “คาถาที่จูงใจให้ฟังเหมือนพระนารายณ์”   เป็นคาถา ๔ บาท…

     “สิขริณีฉันท์” หรือ “สิขิริณีฉันท์”  เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “สิขริณีคาถา” เป็นอัจจัฏฐิฉันท์ “อัจจัฏฐิ” แปลว่า “ฉันท์ที่ยิ่งกว่าอัฏฐิฉันท์” ฯ  “สิขริณี” แปลว่า “คาถาที่มีลหุในต้นคาถาเหมือนยอดไม้” …

     “วัตตฉันท์”  เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในวิสมวุตตินิเทศ ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “วัตตคาถา” เป็นชื่อที่รวมได้มากอยู่ แต่จะแยกบทมาพอได้ความ “วัตตะ” แปลว่า “คาถาที่ท่านกล่าวไว้”   เป็นคาถา ๔ บาท ๆ…