Category: ตำรากวีนิพนธ์

     “จปลาวัตตฉันท์”  เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในวิสมวุตตินิเทศ ในคัมภีร์วุตโตทยมัญชรี ท่านเรียกว่า “จปลาวัตตคาถา”  “จปลาวัตตะ” แปลว่า “คาถาที่เวียนมาด้วยคณะที่หวั่นไหว”   เป็นคาถา ๔ บาท ๆ ละ ๘…

     “ปัฐยาวัตรฉันท์”  เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในวิสมวุตตินิเทศ ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “ปัฐยาวัตตคาถา”  “ปัฐยาวัตร” แปลว่า “คาถาที่พึงออกเสียงด้วยครุลหุ” เป็นคาถา ๔ บาท ๆ ละ ๘…

     “วาณินีฉันท์”  เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “วาณินีคาถา” เป็นอัฏฐิฉันท์ “อัฏฐิ” แปลว่า “ฉันท์ที่มีได้ด้วยคณะของตน” ฯ “วาณินี” แปลว่า “คาถาที่มีความไพเราะน่าฟัง”   เป็นคาถา ๔…

     “ปภัททกฉันท์” หรือ “ปทัททกะฉันท์”  เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “ปภัททกคาถา” เป็นอติสักกรีฉันท์ ฯ “ปภัททกะ” แปลว่า “คาถาที่มีคณะงามโดยประการต่าง ๆ” มีสูตรว่า “ภวติ…

     “มาลินีฉันท์”  เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัยท่านเรียกว่า “มาลินีคาถา” เป็นอติสักกรีฉันท์ ฯ “มาลินี” แปลว่า “คาถาที่มีลำดับคณะประกอบด้วย น คณะ เป็นต้น”  เป็นคาถา ๔ บาท…

     “มณิคุณนิกรฉันท์” หรือ “มณิคณะนิกรฉันท์”  เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “มณิคุณนิกรคาถา” เป็นอติสักกรีฉันท์ ฯ “มณิคุณนิกร” แปลว่า “คาถาที่เหมือนมือซึ่งประกอบด้วยกองแก้วมณี”  เป็นคาถา ๔ บาท…

     “สสิกลาฉันท์” หรือ “สสิกลฉันท์”  เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “สสิกลาคาถา” เป็นอติสักกรีฉันท์ “อติสักกรี” แปลว่า ฉันท์ที่ยิ่งกว่าสักกรีฉันท์” ฯ “สสิกลา” แปลว่า “คาถาที่มีมาตราเหมือนส่วนเสี้ยวของดวงจันทร์” …

     “วสันตดิลกฉันท์”  เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “วสันตดิลกคาถา” เป็นสักกรีฉันท์ “สักกรี” แปลว่า “ฉันท์เป็นที่กระทำดีด้วยคณะ ลหุ ครุ และยติ” ฯ “วสันตดิลก” แปลว่า…

     “ปหรณกลิกาฉันท์”  เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “ปหรณกลิกาคาถา” เป็นสักกรีฉันท์ ฯ “ปหรณกลิกา” แปลว่า “คาถาที่มีเสียงไพเราะแผ่วเบาของอาวุธที่กระทบกัน” เป็นคาถา ๔ บาท ๆ ละ…

     “อปราชิตาฉันท์”  เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “อปราชิตาคาถา” เป็นสักกรีฉันท์ “สักกรี” แปลว่า “ฉันท์เป็นที่กระทำดีด้วยคณะ ลหุ ครุ และยติ ฯ “อปราชิตา” แปลว่า…

     “รุจิราฉันท์”  เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “รุจิราคาถา” เป็นอติชคตีฉันท์ ฯ “รุจิรา” แปลว่า “คาถาที่ก่อให้เกิดความปรารถนาในการฟัง” เพราะแต่งด้วย ช คณะ เป็นต้น มีสูตรว่า…

     “ปหัสสิณีฉันท์” หรือ “ปหาสินีฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “ปหัสสิณีคาถา” เป็นอติชคตีฉันท์ “อติชคตี” แปลว่า “ชคตีฉันท์ที่เป็นใหญ่กว่าชคตีฉันท์เดิม”  ฯ “ปหัสสิณี” แปลว่า “คาถาที่ก่อให้เกิดความร่าเริงแก่ผู้ฟัง”…